Nguồn: Straitstimes

Bạn có muốn thử một ly kem kỷ tử hay cocktail thảo mộc không? Ở Trung Quốc, y học cổ truyền (Đông y) đang “bắt tay” cùng ẩm thực giữa làn sóng bùng nổ của xu hướng chăm sóc sức khỏe.

Tại Thượng Hải, những lọ thảo dược xếp đầy lối vào một quán bar, nơi ly cocktail cuối ngày được pha chế cùng một chút “vị thuốc” Đông y. Tại đây, khách hàng sẽ được bắt mạch trước khi thưởng thức đồ uống thảo mộc – một trải nghiệm độc đáo đang ngày càng phổ biến, khi nhiều doanh nhân trẻ nhanh nhạy nắm bắt làn sóng quan tâm đến “dưỡng sinh” (yang sheng) – nghệ thuật chăm sóc cơ thể dựa trên triết lý Đông y.

Không chỉ có quán bar, hàng loạt cửa hàng đồ ăn thức uống pha trộn với thảo dược cũng mọc lên khắp Trung Quốc: bánh mì hoàng kỳ, cà phê monkfruit americano, hay trà sâm trân châu – minh chứng cho xu hướng kết hợp truyền thống và hiện đại trong ẩm thực.

Với một số người, đó chỉ là chiêu trò tiếp thị. Nhưng với nhiều người khác, đó là dấu hiệu của sự trỗi dậy trong niềm tin của giới trẻ đối với Đông y, và là cách để đưa tinh hoa này đến gần công chúng hơn.

Niang Qing là một ví dụ tiêu biểu. Quán bar này do nhóm sinh viên Đại học Y học Cổ truyền Thượng Hải sáng lập, vận hành vào buổi tối sau giờ học. Họ mở chi nhánh đầu tiên năm 2024 ở An Huy, sau đó là hai quán khác tại Thượng Hải trong năm 2025, và gần đây huy động vốn để mở thêm sáu quán nữa tại Chiết Giang, Hà Nam và Thanh Hải.

Tại đây, khách có thể được bắt mạch và xem lưỡi bởi “thầy thuốc tại chỗ” – thường là sinh viên mới tốt nghiệp – để xác định thể trạng cơ thể. Sau đó, bartender sẽ pha chế cocktail kết hợp rượu gạo vàng và thảo mộc phù hợp với từng người. Ví dụ, với người bị “thiếu dương khí”, đồ uống sẽ có các vị thuốc “ấm” như đương quy, long nhãn, gừng khô và quế.

“Chúng tôi không phải cơ sở y tế... và tất nhiên, không nên uống quá nhiều,” – Wang Weijie, 22 tuổi, đồng sáng lập Niang Qing chia sẻ. “Nhưng trong giới hạn cho phép, chúng tôi muốn mang đến những thức uống có nồng độ cồn thấp, ít hại hơn cho cơ thể.”

Wang – xuất thân từ gia đình trồng dược liệu ở An Huy – cho biết anh được truyền cảm hứng khi thấy ngày càng nhiều bạn trẻ quan tâm đến Đông y. Xu hướng này cũng thể hiện tại phòng khám của bác sĩ Đông y Tang Yao ở Bắc Kinh, nơi ông cho biết lượng khách trẻ đến khám tăng đáng kể sau đại dịch Covid-19. “Nhịp sống nhanh và áp lực lớn khiến giới trẻ bắt đầu quan tâm hơn đến sức khỏe,” ông nói, cho biết mất ngủ và lo âu là những than phiền phổ biến.

Vanessa Li, 35 tuổi, là một trong những người như thế. Từ mùa hè này, cô đều đặn đi liệu pháp cứu ngải (moxibustion) mỗi tuần để thư giãn và cải thiện tuần hoàn máu. “Ai xung quanh tôi cũng bắt đầu chú ý đến việc chăm sóc sức khỏe hơn, nhất là khi công việc quá mệt mỏi,” cô nói, khi đang thưởng thức cocktail nhân sâm và cam thảo tại Niang Qing cùng bạn. Chính những người trẻ căng thẳng như vậy đã góp phần thúc đẩy sự bùng nổ của ngành chăm sóc sức khỏe tại Trung Quốc, một điểm sáng giữa bối cảnh kinh tế ảm đạm.

Theo công ty nghiên cứu thị trường iiMedia Research, năm 2024, thị trường trà dưỡng sinh ở Trung Quốc tăng 25%, đạt 51,28 tỷ nhân dân tệ (9,3 tỷ đô la Singapore), và dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2028.

Trên mạng xã hội, vô số lời khuyên dưỡng sinh được chia sẻ – từ công thức đồ uống thảo mộc tự pha đến mẹo “phơi lưng tắm nắng” để giảm ẩm và tăng năng lượng. Bắt kịp xu hướng, nhiều doanh nghiệp – thậm chí cả bệnh viện Đông y – đã sáng tạo ra những phiên bản ẩm thực mới kết hợp TCM: bánh, kem, cà phê, trà sữa, tất cả đều có hương vị hoặc thành phần thảo mộc. Thương hiệu Luli với hơn 160 cửa hàng trà sữa Đông y ở Trung Quốc đã mở rộng sang Singapore, Malaysia và Việt Nam.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin tưởng. Một bài báo của Economic Information Daily (thuộc Tân Hoa Xã) từng đặt câu hỏi:
“Kết hợp Đông y với mọi thứ: Thật sự hiệu quả hay chiêu trò tiếp thị?”
Trong một khảo sát trực tuyến của Beijing News, 80/110 người cho biết họ sẽ không mua “bánh mì thảo dược”, vì cho rằng đó là “thuế IQ”.
Dù vậy, điều đó không ngăn nổi dòng người xếp hàng dài tại một bệnh viện Đông y ở Dương Châu, tỉnh Chiết Giang, khi nơi này ra mắt món bánh “bát bảo” vào tháng 4.

Theo Zhao Dandan, nghiên cứu viên tại Đại học Y học Cổ truyền Bắc Kinh, xu hướng này có cả mặt tích cực lẫn tiêu cực. “Điều tốt là Đông y có thể được phổ biến rộng hơn nếu mọi người tiếp xúc nhiều và thấy nó hữu ích,” bà nói. “Nhưng cũng không tránh khỏi yếu tố thương mại hóa, và nguy cơ người tiêu dùng dùng sai dược liệu nếu không hiểu rõ cơ thể mình.”

Tại một tiệm kem Đông y ở Thượng Hải, nhân viên bán hàng thẳng thắn:
“Chủ yếu là tâm lý thôi… thực ra thì không có tác dụng chữa bệnh gì cả,” cô nói, đứng sau quầy kem với các vị như nhân sâm, kỷ tử, đương quy và tú cầu.
Nhưng với Wang – người đồng sáng lập Niang Qing – điều anh hướng tới không chỉ là đồ uống.
“Chúng tôi hy vọng khách hàng sẽ có một góc nhìn mới về văn hóa Đông y, và biết đâu, dần dần họ sẽ học cách yêu những vị thuốc Trung Hoa ấy.”